Przewaga z natury - rolnictwo zrównoważone w praktyce

Projekt: Przewaga z natury – rolnictwo zrównoważone w praktyce
Inicjator: Agraves Sp. z o.o.
Partner: Fundacja Grunt od Nowa
Obszar: rolnictwo zrównoważone, regeneratywne i precyzyjne
Zakres działań: warsztaty, audyty gospodarstw, badania gleby, indywidualne rekomendacje, wdrażanie zmian oraz monitorowanie efektów z wykorzystaniem programu elvio

Rosnące koszty produkcji, zmienne warunki pogodowe i konieczność racjonalnego gospodarowania zasobami stawiają współczesne rolnictwo przed coraz większymi wyzwaniami.

Dziś efektywność gospodarstwa zależy nie tylko od wielkości plonów, ale również od kondycji gleby, właściwego wykorzystania składników pokarmowych oraz umiejętnego zarządzania kosztami produkcji.

W odpowiedzi na te potrzeby Agraves wspólnie z Fundacją Grunt od Nowa zainicjowali projekt pilotażowy „Przewaga z natury – rolnictwo zrównoważone w praktyce”.

Do udziału w projekcie zaproszono pięciu rolników od lat współpracujących z Agraves, otwartych na innowacje i gotowych do testowania nowych rozwiązań.

Celem projektu nie było jednak wyłącznie przekazanie wiedzy o zrównoważonym rolnictwie. Chcieliśmy przełożyć ją na konkretne działania, które pozwolą gospodarstwom efektywniej wykorzystywać dostępne zasoby, ograniczać zbędne nakłady i budować stabilność produkcji.

Jednym z uczestników pilotażu został pan Maciej, rolnik z powiatu wągrowieckiego w województwie wielkopolskim. Jego gospodarstwo pokazuje, jak połączenie wiedzy eksperckiej, nowoczesnych badań gleby i technologii cyfrowych wspiera realne zmiany w sposobie gospodarowania.

Najważniejsze pytanie brzmiało: jak produkować efektywniej, wykorzystując naturalny potencjał gleby, zamiast stale zwiększać nakłady?

Podstawą pilotażu stało się indywidualne podejście do każdego gospodarstwa, oparte na szczegółowej diagnozie i zrozumieniu dotychczasowych praktyk rolniczych.

Projekt rozpoczęliśmy od warsztatów prowadzonych przez ekspertów Fundacji Grunt od Nowa. Była to okazja do poznania codziennych wyzwań rolników, wymiany doświadczeń oraz określenia obszarów wymagających dalszej analizy.

Kolejnym etapem były indywidualne wizyty agronoma w gospodarstwach. Podczas audytów oceniano warunki glebowe, stosowane praktyki agrotechniczne, strukturę zasiewów i sposób zarządzania produkcją.

Na tej podstawie wytypowano pola do szczegółowych badań gleby. Wyniki analiz oraz mapy zasobności pozwoliły rozpoznać rzeczywiste potrzeby poszczególnych stanowisk i opracować indywidualne rekomendacje.

W przypadku pana Macieja dodatkowym atutem okazało się wcześniejsze korzystanie z programu elvio.

Dzięki prowadzonej w module Uprawy ewidencji dysponowaliśmy historią zasiewów i dotychczasowych praktyk nawożenia. Informacje te stanowiły cenny punkt odniesienia do analizy gospodarstwa i planowania zmian.

Połączenie badań gleby z danymi historycznymi pozwoliło spojrzeć na gospodarstwo szerzej — nie tylko przez pryzmat aktualnego stanu gleby, ale również sposobu jej dotychczasowego użytkowania.

Naszym celem było stworzenie procesu, w którym rekomendacje wynikają z danych, działania są dokumentowane, a ich skuteczność może zostać zweryfikowana.

Gospodarstwo pana Macieja miało już solidne podstawy do rozwijania rolnictwa zrównoważonego. Stosowano w nim uprawę bezorkową, międzyplony, nawozy naturalne oraz regularnie wykonywano podstawowe badania gleby.

Nie było więc potrzeby radykalnej zmiany dotychczasowego systemu produkcji.

Największym wyzwaniem okazało się zrozumienie, jak duże różnice występują pomiędzy poszczególnymi polami i jak dostosować do nich prowadzone zabiegi.

Szczegółowe badania wykazały zróżnicowanie zasobności gleby w składniki pokarmowe, odczynu oraz wzajemnych proporcji pierwiastków.

Na części stanowisk wskazano potrzebę poprawy pH, podczas gdy inne miały już odpowiedni odczyn i nie wymagały wapnowania. Szczególną uwagę zwrócono również na magnez, którego dostępność dla roślin może być ograniczana przez wysoką zawartość wapnia lub potasu.

Podobne różnice występowały w przypadku fosforu i potasu. Niektóre pola wymagały uzupełnienia składników, podczas gdy na innych ich zasobność była już wystarczająca lub wysoka.

W praktyce oznaczało to, że jednakowe nawożenie całego areału nie zawsze odpowiadało rzeczywistym potrzebom gleby i mogło prowadzić do niepotrzebnych wydatków.

Największym wyzwaniem stało się więc odejście od jednolitego podejścia na rzecz bardziej precyzyjnego zarządzania poszczególnymi stanowiskami.

Kluczowy wniosek był prosty: gleba nie zawsze potrzebuje więcej nawozów. Potrzebuje właściwych składników, zastosowanych tam, gdzie są rzeczywiście niezbędne.

Szczegółowa diagnoza gleby oraz analiza dotychczasowych praktyk pozwoliły opracować indywidualną strategię dalszego rozwoju gospodarstwa.

Najważniejszym etapem było jednak przełożenie rekomendacji na praktyczne działania.

Krok 1. Nawożenie dopasowane do rzeczywistych potrzeb

Pierwszym i najważniejszym obszarem zmian była optymalizacja nawożenia.

Na podstawie wyników badań wskazano stanowiska wymagające uzupełnienia określonych składników oraz te, na których dodatkowe nawożenie nie było uzasadnione.

Pan Maciej wdrożył zmiany zgodnie z otrzymanymi rekomendacjami, dostosowując nawożenie do rzeczywistych potrzeb gospodarstwa.

Już pierwsze działania przyniosły korzyści ekonomiczne i organizacyjne — oszczędność czasu oraz ograniczenie wydatków związanych z nawożeniem.

Krok 2. Lepsze wykorzystanie naturalnych zasobów

Ważnym elementem opracowanej strategii jest również efektywniejsze wykorzystanie nawozów naturalnych, w szczególności gnojowicy pochodzącej z własnej produkcji zwierzęcej.

Rekomendacje wskazały potrzebę uwzględniania zawartych w niej składników w całkowitym bilansie nawożenia oraz możliwość powiązania jej stosowania z aktywnie rosnącymi roślinami okrywowymi.

Kolejnym kierunkiem jest bardziej świadomy dobór międzyplonów, wspierających strukturę gleby, aktywność biologiczną i gospodarkę wodną.

Eksperci zalecili także stopniowe ograniczanie intensywności uprawy na wybranych stanowiskach, po wcześniejszej ocenie ich warunków glebowych.

Działania te stanowią kolejne kierunki rozwoju gospodarstwa, które będą wymagały obserwacji i weryfikacji w praktyce.

Krok 3. Dokumentowanie zmian w systemie elvio

Istotną rolę w całym procesie odgrywa wykorzystywany przez pana Macieja moduł Uprawy systemu elvio.

Dzięki wcześniejszej ewidencji posiadamy historię zasiewów i nawożenia, która pozwala odtworzyć dotychczasowe praktyki gospodarstwa.

Obecnie gromadzone są kolejne dane dotyczące prowadzonej produkcji i wdrażanych zmian.

Systematyczne dokumentowanie prac pozwoli w przyszłości zestawić wcześniejsze działania z nowym sposobem gospodarowania i ocenić ich rezultaty.

W ten sposób transformacja gospodarstwa przestaje być wyłącznie zbiorem zaleceń. Staje się uporządkowanym procesem, którego przebieg można prześledzić i poddać analizie.

Zrównoważone rolnictwo to proces, który wymaga czasu, obserwacji i konsekwentnego doskonalenia stosowanych praktyk. Dlatego projekt „Przewaga z natury” nie kończy się na wykonaniu badań gleby i przygotowaniu indywidualnych rekomendacji. 

Współpraca rolników z ekspertami, wspierana danymi gromadzonymi w elvio, ma umożliwiać monitorowanie wprowadzanych zmian i ocenę ich skuteczności w kolejnych sezonach. 

W gospodarstwie pana Macieja szczególnie istotne będzie zestawienie danych historycznych dotyczących zasiewów i nawożenia z informacjami o nowych praktykach oraz uzyskiwanych rezultatach.

Kolejnym ważnym elementem pilotażu jest wdrożenie modułu ekonomicznego elvio.

Jego zadaniem będzie rozszerzenie analizy o wyniki finansowe gospodarstwa tak, aby możliwe było nie tylko śledzenie wykonanych zabiegów, ale również ocenianie ich ekonomicznych konsekwencji.

Dzięki połączeniu danych produkcyjnych i ekonomicznych kolejny cykl produkcyjny pozwoli dokładniej przyjrzeć się efektom wprowadzonych rozwiązań.

To szczególnie ważne, ponieważ skuteczność rolnictwa zrównoważonego powinna być oceniana zarówno pod kątem wpływu na glebę i produkcję, jak i opłacalności gospodarowania.

Chcemy nie tylko pomagać rolnikom podejmować lepsze decyzje, ale również dostarczać im narzędzia pozwalające sprawdzić, jakie korzyści te decyzje rzeczywiście przynoszą.

Jednym z najważniejszych rezultatów pilotażu jest przejście od diagnozy i rekomendacji do rzeczywistego wdrażania zmian.

Pan Maciej zastosował zalecenia dotyczące nawożenia, co przyniosło mu pierwsze korzyści ekonomiczne i organizacyjne.

Dzięki bardziej precyzyjnemu podejściu do nawożenia rolnik zaoszczędził czas i ograniczył wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa.

Choć nie dysponujemy jeszcze szczegółowymi wyliczeniami, pierwsze doświadczenia pokazują, że lepsze dopasowanie zabiegów do potrzeb gleby może przynosić korzyści już na początkowym etapie transformacji.

Najważniejsze rezultaty dotychczasowych działań

Lepsze rozpoznanie potencjału gleby

Szczegółowe badania pozwoliły zidentyfikować różnice pomiędzy stanowiskami i określić ich rzeczywiste potrzeby nawozowe.

Optymalizacja nawożenia

Rolnik wdrożył rekomendowane zmiany, odchodząc od jednolitego podejścia na rzecz bardziej świadomego gospodarowania składnikami pokarmowymi.

Oszczędność czasu i pieniędzy

Nowy sposób nawożenia przyniósł pierwsze korzyści, zauważalne w codziennej organizacji pracy i wydatkach gospodarstwa.

Możliwość porównania praktyk przed zmianami i po ich wdrożeniu

Dzięki historycznym danym zgromadzonym w elvio oraz obecnie prowadzonej ewidencji powstaje podstawa do analizy efektów wprowadzonych rozwiązań.

Przygotowanie do oceny ekonomicznej

Wdrożenie modułu Ekonomicznego elvio ma umożliwić analizę wyników finansowych gospodarstwa w kolejnym cyklu produkcyjnym i dokładniejsze określenie opłacalności zastosowanych zmian.

A co z plonowaniem?

Na ocenę wpływu wdrożonych praktyk na wielkość i stabilność plonów jest jeszcze za wcześnie.

Zmiany związane z kondycją gleby, aktywnością biologiczną czy odpornością na okresowe niedobory wody wymagają dłuższej obserwacji.

Dlatego kolejnym etapem będzie porównanie danych produkcyjnych i ekonomicznych, które pozwoli zweryfikować rezultaty przyjętej strategii.

Pierwsze korzyści są już odczuwalne. Kolejnym krokiem będzie ich potwierdzenie i dokładniejsza ocena w oparciu o dane z gospodarstwa.

Historia gospodarstwa pana Macieja pokazuje, że przejście w kierunku rolnictwa zrównoważonego nie zawsze wymaga radykalnych zmian.

Czasami największy potencjał tkwi w lepszym poznaniu własnej gleby, udoskonaleniu stosowanych praktyk i bardziej świadomym wykorzystaniu dostępnych zasobów.

Dzięki szczegółowym badaniom, rekomendacjom ekspertów i otwartości rolnika na zmiany udało się przejść od analizy do konkretnych działań.

Pierwsze zmiany w nawożeniu przyniosły już oszczędność czasu i pieniędzy. Z kolei wykorzystanie historycznych danych z elvio oraz wdrażanie modułu ekonomicznego stworzą możliwość dokładniejszej oceny rezultatów w kolejnym cyklu produkcyjnym.

Dla Agraves oraz Fundacji Grunt od Nowa projekt „Przewaga z natury” jest przykładem podejścia, w którym wiedza naukowa, doświadczenie rolnika i nowoczesna technologia wzajemnie się uzupełniają.

To model współpracy, w którym diagnoza prowadzi do świadomych decyzji, decyzje przekładają się na działania, a dane umożliwiają ocenę ich rzeczywistej skuteczności.

Prawdziwa przewaga z natury zaczyna się tam, gdzie wiedza o glebie przekłada się na lepsze decyzje, realne oszczędności i odpowiedzialne gospodarowanie na przyszłość.